دشمنی شاه و عبدالناصر بر سر مصدق

دشمنی شاه و عبدالناصر بر سر مصدق

جمال عبدالناصر در چهارمین سالگرد انقلاب مصر در چهارم مرداد ۱۳۳۵ (۲۶ ژوئیه ۱۹۵۶) کانال سوئز را ملی اعلام کرد و متعاقب آن بحران بزرگی در خاورمیانه بروز کرد که توجه جهان را به خود جلب نمود. جمال عبدالناصر طی مصاحبه‌ای که پس از این اقدام به عمل آورد خود را پیرو مکتب مصدق «زعیم شرق» و ادامه دهنده راه او نامید...

کافه تاریخ- کشکول

 

طرح ملی شدن کانال سوئز و اعلام آن از سوی جمال عبدالناصر روابط شاه و ناصر را بیش از پیش تیره گرداند، این موضوع ناشی از الگوبرداری ناصر از دکتر مصدق و ترس شاه از مطرح شدن نام مصدق بود که به زعم شاه می‌توانست به تهدید قدرت او در داخل ایران منجر شود:
«به دنبال خودداری آمریکا از اعطای وام به مصر برای ساختمان سد عالی اسوان، جمال عبدالناصر در چهارمین سالگرد انقلاب مصر در چهارم مرداد ۱۳۳۵ (۲۶ ژوئیه ۱۹۵۶) کانال سوئز را ملی اعلام کرد و متعاقب آن بحران بزرگی در خاورمیانه بروز کرد که توجه جهان را به خود جلب نمود. جمال عبدالناصر طی مصاحبه‌ای که پس از این اقدام به عمل آورد خود را پیرو مکتب مصدق «زعیم شرق» و ادامه دهنده راه او نامید. طبیعی بود که چنین سیاستی نمی‌توانست مورد تأیید شاه قرار بگیرد. دشمنی شدیدی که در اثر عضویت ایران در پیمان بغداد بین شاه و عبدالناصر بوجود آمده بود، در نتیجه این واقعه تشدید شد تا اینکه در شهریور ۱۳۳۹ سپتامبر ۱۹۶۰) به قطع مناسبات سیاسی بین دو کشور انجامید. دولت ایران در کنفرانس استفاده کنندگان از کانال سوئز که به ابتکار انگلیس در اواخر مرداد ۱۳۳۵ اوت ۱۹۵۶) در لندن تشکیل شد شرکت کرد. در این کنفرانس دالس ضمن مخالفت با ملی کردن کانال طرحی ارائه داد که هدف آن تضمین دائمی ‌اداره کانال از طریق یک سیستم بین‌المللی بود، به عبارت دیگر اداره کانال را یک سازمان غیرسیاسی بین‌المللی به عهده می‌گرفت که از کنترل دولت مصر خارج بود. طرح مزبور به تصویب ۱۸ کشور از ۲۲ کشور شرکت کننده در کنفرانس رسید و هیئتی را به ریاست رابرت منزیس نخست‌وزیر استرالیا و عضویت نمایندگان ایران و آمریکا و اتیوپی و سوئد مأمور کردند که آن را نزد ناصر ببرند و رئیس‌جمهوری مصر را به پذیرفتن آن متقاعد سازند. دولت مصر «تعجب محض» خود را از تشکیل کنفرانس لندن ابراز داشت که چگونه دولت انگلیس بدون مشورت قبلی با مصر ابتکار تشکیل کنفرانسی را به عهده گرفته است که هدف آن کانال سوئز یعنی جزء لاینفک خاک مصر می‌باشد. اما بهرحال عبدالناصر هیئت منزیس را در ۱۲ شهریور به حضور پذیرفت ولی فکر بین‌المللی کردن کانال را جدا رد کرد و چنین اقدامی ‌را نوعی «استعمار جمعی و سر پوشیده» نامید. در این جلسه ناصر به دکتر علیقلی اردلان وزیر امور خارجه ایران گفت: «شما دیگر چرا عضویت این هیئت را پذیرفته‌اید که مخالفان ملی شدن کانال برای انصراف من اعزام داشته‌اند؟ مگر من عملی غیر از آنچه ایران در پنج سال پیش در مورد ملی کردن نفت خود کرد انجام داده‌ام؟ کشور شما که در ملی کردن نفت خود پیش کسوت همه کشور‌های جهان سوم بوده است.»1

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •