نگاهی به چرایی تاسیس موسسه در راه حق

نگاهی به چرایی تاسیس موسسه در راه حق

یکی از دلایل تاسیس موسسه مقابله با رژیم پهلوی و همه کسانی بود که با سواستفاده از دین مسیحیت درصد تخریب اسلام و آموزه‌های آن بودند.

کافه تاریخ- مقالات

حوزه علمیه قم و مؤسسات وابسته به آن از جمله نهادهای مهم در مسیر مبارزه با رژیم پهلوی بودند. به طور کلی حوزه علمیه دارای مؤسسات زیادی بود که بسیاری از آنها در دهه 40 ایجاد شدند و در کنار حوزه علمیه با سیاستهای رژیم پهلوی مبارزه کردند. مؤسسه در راه حق از جمله این مؤسسات است که از طریق فرهنگی، به تبلیغ اصول اسلام و مبارزه با تبلیغات مسیحیت می‌پرداخت. این مؤسسه بعدها با مؤسسه دیگری ادغام شد و به فعالیتهای خود ادامه داد. با این مقدمه کوتاه به نقش و فعالیت این مؤسسه پرداخته می‌شود.

حوزه علمیه و مؤسسات وابسته به آن

حوزه علمیه قم یکی از مهمترین نهادهای مذهبی در مبارزه با رژیم پهلوی بود. این نهاد در ادوار مختلف تاریخی با ابزارها و روشهای خاص خود، نقش مهمی در مبارزه با استبداد و دیکاتوری داشت. این موضوع در دو دهه 40 و 50 از اهمیت بیشتری برخوردار شد. درواقع این دو دهه «سیاسی‌ترین دوره فعالیت و حیات حوزه علمیه قم محسوب می‌شود. با رحلت آیت‌الله بروجردی بار دیگر وحدت مدیریت و مرجعیت در حوزه قم از هم گسیخت و زعامت و مدیریت آن برعهده چهار تن استاد برجسته و مطرح یعنی؛ امام خمینی، سیدمحمدرضا گلپایگانی، سیدکاظم شریعتمداری و سیدشهاب الدین مرعشی نجفی قرار گرفت.»1

علیرغم این تغییر و تحولات، تأسیس و ایجاد چند نهاد وابسته به حوزه همچون دارالتبلیغ اسلامی، موجب تغییراتی اساسی در روند اهداف و مبارزات حوزه گردید. درالتبلیغ اسلامی از جمله نهادهای مذهبی بود که در مهرماه ۱۳۴۴ شمسی افتتاح شد و در مراسم افتتاح آن، آیت‌الله شریعتمداری، امام موسی صدر و صدر بلاغی سخنرانی کردند. هدف اصلی این مؤسسه تربیت مبلغان بر اساس برنامه‌ای منظم و دقیق برای مقابله با تبلیغات ضددینی و ضدتشیع بود.2 علاوه بر دارالتبلیغ، شاهد ایجاد چند نهاد دیگر همچون مؤسسه در راه حق نیز هستیم. در راه حق نیز به مانند دارالتبلیغ اسلامی از دیگر مؤسسات مهمی است که با اصولی متفاوت اما اهداف مشترک با حوزه، کار مبارزه با رژیم پهلوی را بر عهده داشت.

مؤسسه در راه حق و اهداف آن

مؤسسه در راه حق با نام کامل مؤسسه در راه حق و کانون مکاتباتی درسهایی از اصول دین، با حضور و محوریت افرادی چون سیدمحسن خرازی، سیدجمال دین‌پرور، سیدهادی خسروشاهی، رضا استادی و چند تن از افراد به نام در حوزه دین تشکیل شد. انگیزه مؤسسان این نهاد، مبارزه با افکار کسانی بود که مذهب را علیه مذهب بکار گرفته و تا مرتبه حیوانی نفس تنزل داده بودند. مبارزه با مسیحیت و تبلیغات مسیحیان که در دهه چهل بسیار گسترده بود، از دیگر اهداف اصلی این مؤسسه به حساب می‌آمد.3 مبارزه با مسیحیت در راستای اتفاقات و تحولاتی همچون تبلیغ این دین بود که در آن دهه رواج بسیاری یافته و از سوی افراد زیادی به خصوص رژیم و دربار صورت می‌گرفت. از این رو در سال‌های نخست، بخش زیادی از فعالیت این مؤسسه در راستای مواجهه با تبلیغات مسیحیت به روش فرهنگی همچون انتشار جزوات و مقالات مرتبط  با این موضوع بود.

 مطابق با این شیوه، بسیاری از جزوات به زبانهای مختلف چاپ و ترجمه شده و در میان افراد توزیه می‌شدند.  البته مخاطب جزوات بیشتر جوانان و نوجوانان بودند. واقعیت این است که در آن دهه و دهه‌های پیش از آن رواج مسیحیت و تبلیغ آن با اهداف از پیش‌تعیین شده و مشخصی چون مبارزه با اسلام در دستور کار پهلوی قرار گرفته بود. چنانچه پیشتر نیز ذکر شد، در جزوه‌ای که اشاره به تاریخچه فعالیت این مرکز دارد، پیرامون انگیزه تأسیس مؤسسه آمده است که هدف آن مبارزه با افکار کسانی بود که مذهب را علیه مذهب بکار گرفته و تا مرتبه حیوانی نفس تنزل داده بودند.

 مقصود از این جمله رژیم پهلوی و همه کسانی بود که با سواستفاده از دین مسیحیت درصد تخریب اسلام و آموزه‌های آن بودند. در این رابطه نه تنها بسیاری از اعضای دربار با تغییر دین به مسیحیت پیوسته بودند و آشکارا آن را تبلیغ می‌کردند؛ بلکه در مواردی به تخریب و تغییر چهره واقعی اسلام در میان جوانان نیز اقدام می‌کردند. شمس پهلوی را می‌توان از پیشگامان این سیاست دانست که بعد از طلاق از همسر اولش؛ در ازدواج با عزت‌الله مین باشیان؛ دین مسیحیت را برگزید. «وی فراتر از تغییر دین به عنوان مسیونر مذهبی فعالیت می‌کرد که تأسیس یک مدرسه مذهبی مسیحی و کلیسای کوچکی در مهرشهر کرج از آن جمله بود. به پیروی از او همسر و فرزندانش شهباز، شهریار و شهرآزاد نیز مسیحی شدند.»4 آیت‌الله رضا استادی از اعضای اصلی و اولیه این مؤسسه در گفت و گویی پیرامون فلسفه تشکیل این نهاد و اهداف هدفمند پهلوی در تبایغ مسیحیت گفته است: «موسسه در راه حق با هدف پاسخ به اشکالات مسیحیت به اسلام و پیامبر اسلام تشکیل شد. حتماً می‌دانید که در آن زمان مسیحیت تبلیغ چشمگیری در بین مردم و بیشتر دانشجویان و دانش آموزان داشت و هنگامی که آیت‌الله خرازی از این موضوع آگاه شد طبق وظیفه دینی با چند نفر از رفقای اهل علم و بازاری خود در خانه خود طرح پاسخ به شبهات و چاپ نشریات کوچک در این زمینه را ریخت»5

آیت‌الله استادی در ادامه توضیح می‌دهد که بعد از آن یک محل استیجاری یرای مؤسسه در نظر گرفته شد و در نهایت با کمک مردم و خیرین محل فعلی مؤسسه خریداری شد و برای هدف اصلی آن یعنی مبارزات سیاسی و فرهنگی در نظر گرفته شد. مؤسسه در راه حق بعدها با موسسه دیگری به نام مؤسسه اصول دین ادغام شد. اصول دین در سال 1346 تأسیس شد و بیشتر به کارهای فرهنگی همچون نشر و چاپ مقالات و کتب در زمینه اصول و فروع دین می‌پرداخت.

 با ادغام دو مؤسسه «جزوات کوچک اما فراوان، با عناوین زیبا در تشریح مسائل اعتقادی و اجتماعی و تاریخی، مورد توجه نسل نوجوان و جوانانی که به مذهب علاقمند شده بودند قرار گرفت.»6 مؤسسه بعد از ادغام نیز به روال قبلی مبارزات خود ادامه داد و در قالب جزه و مقاله به مبارزه علیه برخی از سیاستهای پهلوی پرداخت و از این طریق نقش مهمی در مبارزه با رژیم پهلوی ایفا نمود. بعد از پیروزی انقلاب، این مؤسسه بیشتر به مبارزه در زمینه افکار کمونیستی مشغول شد و با نقش افرادی چون آیت‌الله مصباح بیشتر به کارهای فرهنگی پرداخت.

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •